أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

369

قانون ( فارسى )

فصل ششم علاج خناق و ذبحه اگر ماده سبب خناق و ذبحه گرم است ، بايد خون‌گيرى كنى ! اما نبايد يك‌دفعه خون زياد بيرون آورى ، و به‌ويژه اگر احساس كردى كه بيمار از اثر خون‌گيرى نيروى جسمانيش كاهش مىيابد و ناتوان مىشود ، در اول بار تا مدت سه روز در هريك ساعت ده قطره خون بگير ! اگر نيروى بيمار سرحال بود و ناتوانى رخ نداد ، بايد خون‌گيرى را همچنان ادامه دهى ، تا هنگامى كه احساس مىكنى ممكن است بيمار از اثر خون‌گيرى غش كند ؛ آنگاه دست بردار ! نكند به فكر اين بيفتى كه اگر فاصلهء هنگام خونريزى را بيشتر كنى ممكن است بيمار نيرو را از دست ندهد ؛ زيرا ما گفتيم اگر ديدى كه ممكن است غش كند دست بردار ، چون‌كه اگر غش كند ديگر كار از كار گذشته و نيروى بدن به كلى نابود شده است و همراه نيرو از دست دادن نفس‌تنگى هم هست و به‌ويژه كه بيمار به اختيار خود يا اجبارا غذا را كمتر كرده است . بايد در خون‌گيرى چيزى را زير نظر داشته باشى ، مثلا ورم هست و ورم خناقى است و سبب بند آمدن خون شده است و به‌ويژه در كسانى كه عادتا خونريزى دارند مانند خون حيض و خون بواسير ، كه در اين حالات بايد خون را از طرفى بگيرى كه خون در آن بند آمده است . و حتما بايد رگ صافن ( وريد پايين ساق ) را بزنى و حجامت بر ساق بگذارى ، هرگاه خون زياد ريزش كرد ، ممكن است بىدرنگ سبب دفع شود و اگر به كلى دفع و رفع نشد ، فرداى آن روز رگ‌زنى و حجامت را دوباره كن ! راستش اين است اگر بيمار تحمل خون‌گيرى داشته باشد و مادهء بيمارى رسيده و پخته گشته است ، رگ زدن بهترين راه علاج است كه هم نيروى بيمار باقى مىماند و هم خود مادهء بيمارى مستقيما تخليه مىشود . خونى را كه مىگيرى اگر در مدت بيست روز هر روزه ، ده وزنه ، يا پنج وزنه ، و بدون تأخير در نوبت باشد خوب است كه علاوه بر نيرو باقى ماندن و خلط برانداختن نفس كشيدن بيمار نيز به سهلى و آسانى مىانجامد . اگر خواستى كه داروى در گلو گردانيدنى به كار ببرى ، بايد اول بدانى كه پرشدگى از خون وجود دارد يا نه ، اگر پرشدنى هست داروى در گلو گردانيدنى را به تأخير انداز ! كه احتمال مىرود مادهء غرغره‌اى جذب شود و سبب درد و آزار زياد گردد . پس بايد بعد از تخليهء ماده ، داروهاى در گلو گردانيدن استعمال شود . نوعى ديگر از حالت ذبحه هست كه در دورترين طرف « غلصمه [ ( گوشت ميان مرز مشترك سر و گردن ) [ شراع الحنك ] پديد آيد ، بايد منتظر بود تا از شدتش كاسته شود و پايين آيد ، آنگاه رگ‌زنى را استعمال كن ! پايين آمدن را از حالت بلعيدن بيمار مىفهمى . شايد بيمار در حين شدت ذبحه بسيار دشوار بتواند خوراك ببلعد ، يا ذبحه مدتى به حالت ركود مىماند و آنگاه به پايين آمدن مىانجامد و تا تشخيص دادى كه ذبحهء كذايى رو به پايين آمدن و از بين رفتن نيست ، رگ مزن ! و اگر تشخيص دادى كه پايين آمده است باز چندان خون مگير كه زياده از حد باشد ، و همان قدر كه